Μαδαρή - Παπούτσα

 

Ονομασία περιοχής έργου: Μαδαρή - Παπούτσα

Έκταση (ha): 4578

Ευρωπαϊκό Καθεστώς Προστασίας:                 SPA              NATURA 2000: CY2000015

                                                                                   SCI                NATURA 2000: CY2000005

 

Kαθεστώς προστασίας σύμφωνα με την εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία:

Η Μαδαρή ορίστηκε ως Περιοχή Προστασίας της Φύσης στις 19/04/2000  και το μεγαλύτερο μέρος αυτής βρίσκεται εντός της περιοχής του έργου (1.001,3 ha - 84,3%). Η περιοχή της Μαδαρής καταλαμβάνει τα υψηλότερα τμήματα του Δάσους Αδελφοί που αποτελεί κρατική γη και έχει χαρακτηριστεί ως Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (Birdlife International) ενώ τμήμα του είναι χαρακτηρισμένη Ζώνη Ειδικής Προστασίας (SPA).

Κύριες χρήσεις γης και ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιοχής του έργου:

Η περιοχή της Μαδαρής προς το φράγμα του Ξυλιάτου, που καλύπτει το 66,48% της συνολικής έκτασης της περιοχής, είναι κρατική δασική γη (κυρίως κωνοφόρα και αείφυλλα δάση), ενώ συμπεριλαμβάνει και περιορισμένη καλλιεργήσιμη γη.

Επιστημονική περιγραφή της περιοχής του έργου:

Το γεωλογικό υπόστρωμα της περιοχής ποικίλει και αποτελείται συνολικά από πυριγενή πετρώματα, πλουτωνικά στα υψηλότερα τμήματα - ως επί το πλείστο με προσχώσεις διαβάση και γάβρο. Η ετήσια βροχόπτωση κυμαίνεται μεταξύ 600-900 χιλιοστών. Συνήθως χιονόπτωση παρατηρείται στις αρχές Δεκεμβρίου και καλύπτει τις ψηλότερες κορυφές. Η μέση μέγιστη θερμοκρασία είναι 32 ˚C το καλοκαίρι και η μέση ελάχιστη θερμοκρασία κυμαίνεται από 0 έως 3 ˚C το χειμώνα.

Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του τοπίου στην περιοχή είναι οι κορυφές της Μαδαρής (1613 m) και της Παπούτσας (1554 m) και το φράγμα του Ξυλιάτου.

Η βλάστηση της περιοχής αποτελείται κυρίως από δάση Pinus brutia (τύπος οικοτόπου 9540 – c. 57% της περιοχής), καθώς και θάμνους και χαμηλή βλάστηση με Quercus alnifolia (τύπος οικοτόπου 9390* - c. 36% της περιοχής). Αυτοί οι δύο οικότοποι βρίσκονται σε αμιγείς ή μικτές συστάδες.

Άλλοι τύποι οικοτόπων που εμφανίζονται στην περιοχή είναι:

  • Δενδρώδεις θαμνώνες με Juniperus excelsa (τύπος οικοτόπου 5213)
  • Δενδρώδεις θαμνώνες με Juniperus oxycedrus (τύπος οικοτόπου 5211)
  • Δάση μαύρης πεύκης Pinus nigra subsp. pallasiana (τύπος οικοτόπου 9536*)
  • Δάση κυπαρίσσου Cupressus sempervirens (τύπος οικοτόπου 9290)
  • Παρόχθια δάση με Alnus orientalis και Platanus orientalis (τύπος οικοτόπου 92C0)
  • Πυριτικά βραχώδη πρανή με χασμοφυτική βλάστηση (τύπος οικοτόπου 8220)

Σημασία της περιοχής μελέτης για τη βιοποικιλότητα και/ή για τη διατήρηση των ειδών/τύπων οικοτόπων σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο:

Η περιοχή περιλαμβάνει σημαντικά και μοναδικά δασικά οικοσυστήματα τα οποία προσφέρουν ενδιαίτημα σε πολλά σημαντικά (ενδημικά, σπάνια και απειλούμενα με εξαφάνιση) είδη. Η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει μερικές από τις πιο αντιπροσωπευτικές και εκτεταμένες αμιγείς συστάδες της Q. alnifolia (τύπος οικοτόπου προτεραιότητας), καθώς επίσης και ένα από τα δύο δάση P. nigra στην Κύπρο. Επιπλέον, οι θαμνώνες με J. excelsa εμφανίζονται αποκλειστικά στη Μαδαρή, ενώ η περιοχή έχει μερικούς από τους καλύτερα διατηρημένους θαμνώνες του J. oxycedrus. Σαράντα ενδημικά φυτικά είδη και υποείδη της Κύπρου έχουν βρεθεί στην περιοχή καθώς και 12 απειλούμενα είδη που περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου. Επιπλέον, πολλά είδη πουλιών ζουν στην περιοχή, 11 είδη του Παραρτήματος Ι 79/409/ΕΟΚ και 5 είδη (3 από τα οποία είναι ενδημικά της Κύπρου) που έχουν προστεθεί πρόσφατα στο ίδιο Παράρτημα. Συναντώνται επίσης 43 αποδημητικά πτηνά και 13 άλλα σημαντικά είδη πουλιών. Πρέπει να σημειωθεί ότι ένα από τα τελευταία ζευγάρια Corvus corax της Κύπρου φωλιάζει μόνιμα στην περιοχή. Το φράγμα του Ξυλιάτου είναι ένας από τους λίγους οικότοπους του ενδημικού φιδιού Natrix natrix cypriaca (που έχει προστεθεί στο Παράρτημα ΙΙ 92/43/ΕΟΚ ως είδος προτεραιότητας). Η νυχτερίδα Rousettus aegyptiacus (επίσης Παράρτημα ΙΙ) εμφανίζεται στην περιοχή μελέτης. Επιπλέον, 18 σημαντικά σπονδυλωτά και 51 ασπόνδυλα ζουν στην περιοχή.

Η περιοχή επιλέχθηκε για την εφαρμογή μέτρων διαχείρισης και διατήρησης του τύπου οικοτόπου 9560* (Ενδημικά Μεσογειακά δάση Juniperus spp.) και ειδικά για τα δάση με Juniperus excelsa που αποτελεί τύπο οικοτόπου προτεραιότητας που δεν είχε περιληφθεί στην αρχική πρόταση των τύπων οικοτόπων που υπάρχουν στην περιοχή της Μαδαρής - Παπούτσας. Παρά το γεγονός ότι ο τύπος οικοτόπου 9560* δεν περιλαμβάνεται στο τυποποιημένο έντυπο δεδομένων (ΤΕΔ), αμιγείς συστάδες Juniperus excelsa έχουν πρόσφατα εντοπιστεί και χαρτογραφηθεί από το Τμήμα Δασών (η αρμόδια αρχή για τη διαχείριση όλων των κύριων και μικρών δασικών περιοχών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα Εθνικά Δασικά Πάρκα και οι Δασικές Προστατευόμενες Περιοχές). Πριν από το τέλος του έργου, τόσο το Τμήμα Περιβάλλοντος όσο και το Τμήμα Δασών (οι αρμόδιες αρχές για τη διαχείριση του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο), που συμμετέχουν σε αυτό το έργο, θα αναλάβουν την ευθύνη για την αποστολή του αναθεωρημένου τυποποιημένου εντύπου δεδομένων της περιοχής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πηγή πληροφοριών :

1. Papachristophorou, T. (Editor) Iezekiel, S. A. and Panagiotou, Ch. 2000. “Natura 2000 standard data form for Special Protection Areas (SPA), for sites eligible for identification as Sites of Community Importance (SCI) and for Special Areas of Conservation (SAC): MADARI – PAPOUTSA”.

2. Tsintidis, T., Christodoulou, C. S., Delipetrou, P., Georghiou K. (Eds) 2007. “The Red Data Book of the Flora of Cyprus”. Cyprus Forestry Association, Lefkosia.

3. Personal information.