ΕΘΝΙΚΟ ΔΑΣΙΚΟ ΠΑΡΚΟ Τροόδους

 

 

Ονομασία περιοχής έργου: ΕΘΝΙΚΟ ΔΑΣΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΤΡΟΟΔΟΥΣ

Έκταση (ha): 9009

Ευρωπαϊκό Καθεστώς Προστασίας:                           SPA                 NATURA 2000: CY5000004

                                                                              SCI                  NATURA 2000: CY5000004

 

Καθεστώς προστασίας σύμφωνα με την εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία:

Το 97,56% της περιοχής είναι Εθνικό Δασικό Πάρκο και έτσι ρυθμίζεται και προστατεύεται από την εθνική δασική νομοθεσία. Επίσης περιλαμβάνει τέσσερις περιοχές Προστασίας της Φύσης (συνολικά 220 εκτάρια, 2,44% της περιοχής), ενώ ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης ορίστηκε το 1985 ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO . Η περιοχή έχει προταθεί παράλληλα ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ, Οδηγία 79/409 ΕΟΚ).

 Κύριες χρήσεις γης και ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιοχής του έργου:

Το Εθνικό Πάρκο του Τροόδους είναι κρατικό Δάσος (c. 99%) και το υπόλοιπο ανήκει σε ιδιώτες.

 Επιστημονική περιγραφή της περιοχής του έργου:

Το Εθνικό Δασικό Πάρκο (ΕΔΠ) Τροόδους βρίσκεται στο κέντρο του ορεινού όγκου του Τροόδους. Το χαμηλότερο σημείο με υψόμετρο 600 m βρίσκεται κοντά στο νοτιοανατολικό άκρο του ορεινού όγκου (περιοχή Σαϊτά) και η υψηλότερη κορυφή είναι η Χιονίστρα στα 1952 m. Το ανάγλυφο και η τοπογραφία του Τροόδους είναι οι κύριοι ρυθμιστές των κλιματολογικών συνθηκών της Κύπρου, ειδικά των βροχοπτώσεων και κατά συνέπεια των υδάτινων πόρων τόσο των επιφανειακών όσο και των υπόγειων υδάτων, γεγονός που επηρεάζει επίσης τη χλωρίδα και την πανίδα του νησιού.

Το ΕΔΠ Τροόδους, που βρίσκεται στο κέντρο του οφιολιθικού συμπλέγματος  του Τροόδους, αποτελείται από πλουτωνικά πετρώματα, τα οποία αναδύθηκαν από τον πυθμένα του ωκεανού μετά από τεκτονική δραστηριότητα πριν δεκαπέντε εκατομμύρια χρόνια και χαρακτηρίζεται από ομαλές πλαγιές και στρογγυλεμένες κορυφές. Αυτή η ακολουθία πλουτωνικών πετρωμάτων εκτίνεται κατά μήκος της περιφέρειας του Τροόδους και αποτελείται από πλαγιογρανίτη, γαύρο, βερλίτη, πυροξενίτη, και δουνίτη. Χαρτζβουργίτης (τεκτονισμένος και σερπεντινοποιημένος) εκτίθεται στην ψηλότερη κορυφή και στη γύρω περιοχή, καθώς και στην περιοχή του μεταλλείου Αμιάντου.

Η βροχόπτωση στο ΕΔΠ Τροόδους κυμαίνεται από 750 mm στα χαμηλότερα σημεία και υπερβαίνει τα 1000 mm στα υψηλότερα. Η πρώτη χιονόπτωση παρατηρείται συνήθως το Δεκέμβριο και η τελευταία στα μέσα Απρίλιου. Η κάλυψη με χιόνι διαρκεί για αρκετές εβδομάδες κατά τους ψυχρότερους μήνες. Η μέση ημερήσια μέγιστη θερμοκρασία του θερμότερου μήνα (Ιούλιος) είναι 24,5 °C, η μέση ημερήσια ελάχιστη είναι 15,3 °  και η μέση ημερήσια είναι 19.9 °C. Η μέση ημερήσια μέγιστη θερμοκρασία του ψυχρότερου μήνα (Φεβρουάριος) είναι 3,7 °C, η μέση ημερήσια ελάχιστη είναι -2,6 °C και η μέση ημερήσια είναι 0,5 °C.

Το ΕΔΠ Τροόδους κυριαρχείται από δασικά οικοσυστήματα της Pinus brutia (τύπος οικοτόπου 9540), Pinus nigra subsp. pallasiana (9536*) και Juniperus foetidissima (9560*) σε αμιγείς ή μικτούς σχηματισμούς. Οι συστάδες Juniperus foetidissima περιορίζονται στις ψηλότερες πλαγιές της Χιονίστρας, από τα 1500 m έως την ψηλότερη κορυφή.

Άλλοι αξιοσημείωτοι τύποι οικοτόπων του Τροόδους είναι τα σερπεντινόφιλα λιβάδια (62B0*), που χαρακτηρίζονται κυρίως από τοπικά ενδημικά είδη τα οποία κατανέμονται στα υψηλότερα τμήματα της περιοχής, σε σερπεντινόφιλες προεξοχές και στους τυρφώνες του Τροόδους (6460*). Ουσιαστικά περιορίζονται στην  περιοχή Αλμυρολίβαδο και Πασιά Λιβάδι που είναι χώροι για πικ-νικ.

Οι υπόλοιποι τύποι οικοτόπων που εμφανίζονται στην περιοχή είναι:

  • Δενδρώδεις θαμνώνες με Juniperus oxycedrus (τύπος οικοτόπου 5211)
  • Θερμο-Μεσογειακοί και προ-στεππικοί θαμνώνες Genista fasselata (5330)
  • Φρύγανα με Sarcopoterium spinosum (5420)
  • Λιθώνες της Ανατολικής Μεσογείου (8140)
  • Δάση με Platanus orientalis και Alnus orientalis (92C0)
  • Θαμνώνες και δασικές συστάσεις της Quercus alnifolia (9390*)

 

Σημασία της περιοχής του έργου για τη βιοποικιλότητα και/ή για τη διατήρηση των ειδών/τύπων οικοτόπων σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο:

Το Τρόοδος περιλαμβάνει 11 τύπους οικοτόπων (Παράρτημα I, Οδηγία 92/43/ΕΟΚ) από τους οποίους οι 4 είναι οικότοποι προτεραιότητας, και γενικά θεωρείται μια σημαντική περιοχή για τη βιοποικιλότητα της Κύπρου. Φιλοξενεί 10 είδη του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (3 είναι προτεραιότητας) και συγκεκριμένα 5 φυτικά είδη, 3 θηλαστικά, 1 ερπετό και 1 έντομο – καθώς και άλλα 272 σημαντικά είδη φυτών και ζώων. Αξίζει να σημειωθεί, ότι όχι μόνο φιλοξενεί το μεγαλύτερο αριθμό φυτών (περίπου το 40% της αυτόχθονης χλωρίδας), σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Κύπρου, αλλά και το μεγαλύτερο αριθμό ενδημικών φυτών (69 είδη και υποείδη ή 49,6%). Έτσι, έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα 13 «Plant Diversity Hotspots" της Μεσογείου. Επιπλέον, 38 απειλούμενα φυτικά είδη (που περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου) έχουν καταγραφεί στην περιοχή. Τέλος, το Τρόοδος με 78 καταγεγραμμένα σημαντικά είδη πουλιών (17 είδη του Παραρτήματος Ι και 61 αποδημητικά πτηνά) έχει χαρακτηριστεί ταυτόχρονα ως ΖΕΠ.

Η περιοχή αυτή επιλέχθηκε για την εφαρμογή μέτρων διαχείρισης και διατήρησης για τον τύπο οικοτόπου 9560* Ενδημικά Μεσογειακά δάση με Juniperus spp. και ειδικά τα δάση του Juniperus foetidissima και J. oxycedrus. Ο τύπος οικοτόπου (9560*=9563* J. foetidissima) περιλαμβάνεται στο τυποποιημένο έντυπο δεδομένων (ΤΕΔ) για την περιοχή με μικρή όμως κάλυψη που ισοδυναμεί με το 1,09% της περιοχής. Ωστόσο, πρόσφατα βρέθηκε και χαρτογραφήθηκε μια μικρή συστάδα δένδρων J. oxycedrus από το Τμήμα Δασών (η αρμόδια αρχή για τη διαχείριση όλων των μικρών και μεγάλων κρατικών δασών, συμπεριλαμβανομένου των Εθνικών Δασικών Πάρκων και των Δασικών Προστατευόμενων Περιοχών). Πριν από το τέλος του έργου, το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Δασών (οι αρμόδιες αρχές για τη διαχείριση του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο) θα αναλάβουν την ευθύνη για την αποστολή του αναθεωρημένου ΤΕΔ προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

 

Πηγές πληροφοριών:

1. Georghiou, K., Economidou, E., Legakis, A., Makris, Ch., Tsintides, T., Iezekiel, S. (Editor) Christodoulou, S. C., ENALION Environmental Management Centre, LTD, and

2. Panagiotou, Ch. 1999. “Natura 2000 standard data form for Special Protection Areas (SPA), for sites eligible for identification as Sites of Community Importance (SCI) and for Special Areas of Conservation (SAC): Ethniko Dasiko Parko Troodous”.

3. Tsintidis, T., Christodoulou, C. S., Delipetrou, P., Georghiou, K. (Eds) 2007. “The Red Data Book of the Flora of Cyprus”. Cyprus Forestry Association, Lefkosia.

4. Montmollin, B. de and Strahm, W. (Eds). 2005. “The Top 50 Mediterranean Island Plants: Wild plants at the brink of extinction, and what is needed to save them”. IUCN/SSC Mediterranean Islands Plant Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK. 110 pp.